O traballo de ser muller

Vicky Estévez, Neves Seara e Monse Vilar
Vicky Estévez, Neves Seara e Monse Vilar

Xuntar a tres mulleres, tres loitadoras, arredor dunha mesa da pé a debater numerosas cuestións. Nesta ocasión, o Mes de Xénero brindou a oportunidade perfecta para debater acerca da realidade diaria que, como mulleres, temos que afrontar no ámbito laboral. Así, o sábado 19 de novembro, viñeron compartir inquedanzas Monse Vilar, especialista en igualdade, identidade e xénero; Vicky Estévez, actriz e Neves Seara, artista.

Resulta curioso como tres mulleres con perfís profesionais distintos, aínda que todas están relacionadas co ámbito da cultura, chegaron ás mesmas conclusións que compartiron co público asistente.

Ser muller é un traballo, está claro. É un traballo no senso de que, por motivo de sexo, estamos obrigadas a ter que demostrar diariamente a nosa valía, malia que podería parecer que, a nivel xeral, estamos amparadas pola lexislación existente en materia de igualdade. Agora ben, en canto nos introducimos no desenvolvemento da actividade diaria enfrontámonos á candente realidade.

Desde moi novas, as mulleres, debido aos estereotipos tradicionais ligados ao xénero, temos que afrontarnos a unha serie de andrómenas que nos impiden estar nunha igualdade de condicións con respecto ao xénero masculino. Segundo relataban as participantes, as dificultades empezan a ser máis visíbeis no momento no que se acceden aos estudios superiores, tanto universitarios coma de libre formación. Non se trata de ningunha novidade, conforme se trata de postos máis “especializados”, historicamente ligados a perfís masculinos. Se anos atrás era impensábel ter unha docente nas aulas universitarias, na actualidade o número de catedráticas mantense baixo mínimos.

Neves Seara e Monse Vilar
Neves Seara e Monse Vilar

É dicir, na sociedade na que vivimos, marcada polo patriarcado, segue a existir una notábel diferenza entre os postos en canto ao xénero. Iso non quere dicir que as mulleres non poidamos acceder a algunha clase de traballo, se non que, para poder acceder vémonos na obriga de reivindicar os nosos méritos e reafirmar a nosa capacidade. Trátase, polo tanto, de reivindicar o posto que nos pertence.

Ademais, diversos estudios demostraron que as mulleres somos as principais vítimas de acoso no traballo, discriminación por motivos de xénero e de acoso sexual. Non fai falla máis que ollar algunhas ofertas de emprego orientadas ás mulleres para decatarse da situación. Estamos a falar de que entre o 40% e o 60% das mulleres traballadoras sofren acoso sexual no traballo. Primeiro enfrontámonos a grandes dificultades para conseguir un posto e logo cargamos cunha forte discriminación, semella que a igualdade non é nin efectiva nin medianamente visíbel.

Outro feito a destacar en canto se fala da aparente igualdade é a brecha salarial, xa que unha muller realizando o mesmo traballo ca un home vai a cobrar entorno a un 13% menos. Motivo? Ningún, parece ser que as mulleres cobramos menos debido ao noso xénero. Noutros países, coma na veciña Francia, as mulleres saíron á rúa reclamando que de aquí a finais de ano non deberían traballar, posto que ese diñeiro non o están percibindo mentres que os seus compañeiros si.

Vicky Estévez (no centro)
Vicky Estévez (no centro)

O problema é que a pesar da evidencia dos progresos en materia de igualdade, se comparamos a nosa situación coa das nosas avoas, claro, a incorporación da muller ao mercado de traballo continúa a estar ligado a certos ámbitos. Non se trata de reincidir nos historicamente ámbitos nos que a muller podía acceder, coma aos coidados ou á educación, senón que o traballo feminino continúa a ser visto coma unha medida auxiliar do traballo doméstico. Este nexo entre a familia e mailo traballo contribúe á desigualdade de xénero.

Existe a conciliación? Si, existir existe, malia que se trata dunha conciliación meramente feminina na que as mulleres con fillos teñen que exercer coma auténticas heroínas e conciliar o seu papel de perfectas traballadoras co papel de nais. Se a iso lle engadimos a presión social na que vivimos constantemente por estar perfectas en todo momento e situación, a conclusión á que chegamos é que si, as mulleres somos unas conciliadoras natas.

Agora ben, supostamente o término conciliación fai referencia á conciliación familiar e laboral. O feito de ter que organizar o traballo e a distribución das responsabilidades familiares no fogar, así coma a participación en actividades culturais e de ocio, pensando en todo momento en harmonizar resulta, canto menos, estresante ou de auténticas superheroínas. Datos alarmantes, coma que o 41% das mulleres que non traballan é por dedicarse ao coidado dos fillos lévannos á realidade de que poucas podemos voar.

Monse Vilar
Monse Vilar

As mulleres seguimos a ser as que asumimos a maior parte das responsabilidades en coidados no fogar. O equilibrio entre a vida familiar e a profesional entróncase directamente obrigando a que, en numerosas ocasións, as mulleres teñamos que decantarnos por unha vía. Non se trata dunha decisión sinxela, xa que independentemente do que decidamos, imos ser xulgadas pola sociedade. Un exemplo, unha autónoma que decida deixar de lado o seu traballo, reducindo a xornada ou a cantidade de traballo, verase obrigada a aparcar a súa faceta empresarial durante, como mínimo, os cinco primeiros anos. En consecuencia, unha vez decida reincorporarse, verá como a rede empresarial outrora en pleno funcionamento, terá que volver a reintegrarse dentro dun mercado que avanzou durante o período de inactividade.

Xa que logo, ser muller supón un freo a nivel profesional. Se xa conciliar é a utopía, non falemos de mellorar a situación laboral á par que cumprir coa maternidade. Non, se ao final van ter razón os que din que as mulleres somos unas tolas. Si, unas tolas loitadoras polos dereitos naturais que, como persoas, merecemos sen importar o xénero.

Polo tanto, aínda queda un longo camiño que percorrer para acadar unha verdadeira conciliación e unha igualdade real en todos os ámbitos. Mentres tanto, seguiremos mantendo o pulso e a loita, reivindicándonos e reafirmándonos conxuntamente.

TEXTO: Alba Lojo

Por favor seguenos e comparte:

RAÍCES ESTEREOTIPADAS. O corpo feminino como obxecto na publicidade

O próximo mércores 30 de novembro ás 18h terá lugar en Aire Centro de Arte a charla Raíces estereotipadas. O corpo feminino como obxecto na publicidade. O coloquio artellarase en base a tres bloques:

  1. Publicidade ou arte? Por Neves Seara.
  2. Os límites da lexislación. Por Visi López del Riego.
  3. O corpo feminino na publicidade española. Por Alba Lojo e María Rodríguez.

Na primeira parte, falaremos sobre os sutís límites entre o que se pode considerar arte e/ou publicidade. Existen moitos anuncios que co pretexto de seren unha obra artística superan ás leis que protexen ás mulleres da denigración publicitaria. O que nos leva ao seguinte punto: a lexislación. Cales son esas leis específicas que defenden e penalizan ao indignante número de anuncios machistas? Son poucas e moi recentes, se atendemos ao percorrido histórico da publicidade do noso país. E así chegamos ao derradeiro apartado: unha análise histórica da publicidade española, atendendo ao emprego do corpo feminino como mero obxecto. E é que desde as súas orixes ata hoxe, os medios de comunicación seguen a adxudicar á muller o mesmo papel: xoguete sexual, nai, filla, irmá, secretaria… Sempre coidadoras, sempre traballadoras para á outra metade da poboación, os homes.

Deste xeito, desde Aire Centro de Arte damos voz ás mulleres neste #mesdexénero, con motivo do Día Internacional Contra a Violencia de Xénero (25 de novembro), e tínguese de morado a través do novo espazo: #casamorada, que acollerá artistas cuxa obra se enmarque dentro da perspectiva de xénero. Será un espazo permanente, porque esa voz non pode, non quere e non debe calar nunca.

 

Por favor seguenos e comparte:

Como ser unha casa. Taller de performance

<<Na tarde do sábado 26 de novembro, de 16 a 21h, desenvolverase un obradoiro de performance, para adultos a partir de 16 anos, impartido pola performer Neves Seara. Como ela mesma explica, <<neste taller trataremos de espertar ao explorar que levamos dentro, deixando o autoxuízo, os medos… para aprender nun entorno coidado a expresarnos de outros xeitos. A intimidade é o máis interno e inexpresable do ser humano, é o seu lugar sagrado, a súa casa. A performance amosa a nosa intimidade: expoñémonos, amosámonos ante o público. Só creando un espazo coidado poderemos comunicar as nosas emocións e, así, chegar a transmitirlle algo aos demais>>.

Seara considera a performance <<como a expresión artística máis completa porque a emoción da artista, da espectadora e as sensación que o propio espazo aporta á acción danse, a un tempo, no mesmo momento e no mesmo lugar>>. <<A performance é a arte de contar a vida e a arte de vivila; é un espazo íntimo nun espazo vivo>>, explica Neves Seara.

Neves Seara é licenciada en Belas Artes, especializada en escenografía. Realiza performances en diversos museos e institucións para diferentes eventos culturais como o Festival Nacional Miradas de Mujer. En 2016 recibe o Premio de Intervención da Zona C de Santiago de Compostela, coa performance 73liñas de horizonte. Carta ao meu pai., e é seleccionada no Certame de Arte do Auditorio de Galicia, cun fragmento da performance Carta a mi madre. Dirixe a escola e galería de arte Aire centro de Arte, onde imparte obradoiros e clases de Arte, creatividade e performances.
Na xornada traballaremos a autoexpresión, a intimidade e ese concepto de espazo íntimo a través da exploración do concepto casa. O seu prezo é de 25€. Non vos esquezades das fotos! 😉

Reserva a túa praza no e-mail airecentrodearte@gmail.com ou chama ao 981 589 059.

Por favor seguenos e comparte:

Recortes de vida

Entrevistando a Maite OrtegaO pasado venres, Aire Centro de Arte encheuse de música dun xeito moi especial. Ás oito da tarde tivo lugar a inauguración de Una moneda, un baile, de Maite Ortega, unha mostra que se enmarca dentro do seu proxecto de collages sonoros. Puidemos afondar coa artista nesta orixinal combinación dos conceptos de música e collage ao longo das melodiosas horas de montaxe.

<<En primeiro lugar, trátase dun proceso íntimo, un proceso de busca, en todos os sentidos. A busca dos recortes perfectos. Perfectos no sentido de que son esas as imaxes que dan forma ás emocións abstractas que nacen ao escoitar a música. Traballo co aleatorio e a improvisación é inevitable>>, explica Maite. Deste modo, vaise facendo camiño ao andar. <<Unha pode ter unha idea na cabeza, pero ao final sae algo completamente distinto… Non obstante, é incluso mellor, porque non era o que agardabas, a obra que buscabas nace a medida que buscabas sen saber que era o que verdadeiramente estabas a buscar, e nesa busca e resultado atópate a ti mesma, descobres o máis íntimo do teu ser>>, recoñece a artista. Conseguir isto conleva crear sen máscaras, sen traza nin plan, o que sae sae natural, sae o verdadeiro eu en definitiva. <<Penso que nunha ilustración xa é diferente, porque tes unha idea previa do que queres debuxar, tes que comezar por algún trazo, que ao final é o mesmo, porque te deixas levar e acaba saíndo algo diferente á idea primitiva, pero para min estas dúas técnicas funcionan de modo distinto. Con collage sinto que podo facer calquera cousa, dependendo do azar, do que caia nas miñas mans ou o que as miñas mans e ollos vaian escollendo paralelamente vai soando a música>>.

Maite OrtegaNiso consiste o collage sonoro, dous proxectos nos que a idea é a mesma: realizar collage a través dunha canción, dunha composición. No fondo, trátase de compoñer a raíz doutra composición, porque un collage non deixa de ser unha composición, coas súas propias notas, ritmos e cores. <<No primeiro proxecto os collages baséanse en cancións que eu escollía, mentres que no segundo eran peticións da xente. E resultou ser un éxito, que non sería posible se non fora por todas esas persoas. Grazas a elas nace este traballo, e que levarán outras persoas. Créase unha cadea, un estraño, fantástico e nostálxico feedback. Nostálxico porque dalgunha forma despréndome dunha parte de min para darlla a outra persoa, o cal é fabuloso, pero si que é duro separarse dunha obra, poño tanto de min mesma que me custa desprenderme delas>>, explica sobre a súa exposición.

<<Nembargantes, a obra é a consecuencia de todo un proceso de creación, e este para min é o verdadeiramente interesante, polo que comentabamos antes, é un acto performativo, ritual, de busca, descubrimento e asimilación da mente dunha persoa, do que leva dentro, do que é>>, reflexiona Maite. A maioría das veces a ese labirinto non se pode acceder cun mapa, é un labirinto. E hai que ir a cegas, ao azar. A lóxica ten que deixa paso á loucura. E ten que ser a loucura a que cree a súa propia lóxica en medio dese caos emocional.

<<A música axúdame nese sentido>>. Pode que a música sexa esa voz que todos escoitamos na escuridade e nos guía a través dos nosos máis profundos labirintos. <<Eu vivo rodeada de música, escóitoa continuamente>>. En Una moneda, un baile, ademais é unha das partes protagonistas, como explica Maite: <<póñome unha canción en bucle ata que atopo o recorte, a combinación, o resultado desexado. Ata que quedo satisfeita>>. Todo acto de creación ten as súas dificultades, pero para Maite ese cansancio, reto, convértese en pracer, <<porque é a miña paixón, é máis o necesito, necesito facer o que fago. Para min crear é bastante fácil, e o fago por calquera dos camiños: experimento con todo tipo de materiais, texturas… Realizo incluso instalacións, combinado fío, teas, etc.>>.

O único que lle cansa en realidade é a promoción, porque coma sempre no mundo da arte a competitividade non dá tregua. <<Claro que ten que haber diferentes estilos, porque o collage, ao contrario do que pensa moita xente, cada vez está máis recoñecido e cada vez somos máis. Pero tamén cada vez hai máis fraude artístico…>>. Canto dano ten feito o discurso da morte da arte… Por un lado, ninguén ten a cátedra da arte para xulgar, porque todo é subxectivo, pero o que non se pode facer é sobrevalorar, a xente necesita máis ollo crítico, porque con toda a sobreinformación que nos chega é fácil enganarse e a xente quédase con que lle venden a través dos medios, co que máis seguidores ten… e esa é outra cadea de retroalimentación pero nada enriquecedora. <<É o inxusto e hipócrita negocio da arte, da arte do postureo>>, recoñece.

Maite confesa que o máis difícil é crear vínculos de confianza nese mundo. <<Síntome moito máis cómoda no ámbito do collage, da ilustración… que no de que academicamente entendemos por arte contemporáneo. Principalmente por ese “todo vale´´. Eu penso que unha obra para ser chamada arte ten que transmitir honestidade, que sexa honrada, coma o seu creador. Un traballo de dentro a fóra, expresando os verdadeiros sentimentos polos que o autor viu a necesidade de darlles forma a estes. Cada un pode ter o seu estilo. Cada artista é orixinal, debe selo, porque cada persoa ten a súa vida propia>>.

O difícil é afrontar eses sentimentos, e iso conleva honradez. O proceso creativo pasa a ser un simple medio. <<Dá igual o resultado, sempre que sexa sincero>>. Porén, atopar o noso camiño non resulta doado. <<Todos somos únicos, pero o máis cómodo é deixarse levar pola moda, polo obvio>>. Cómpre achar o inesperado, o que a ao resto non se lle ocorrería e sorprender para sorprenderse a un mesmo… niso consiste a perfección. De aí nacen os xenios, porque souberon empuxar o horizonte, adiantándose aos tempos. Pode que a esencia sexa a mesma, pois as ideas recíclanse, todos creamos a partir dunha influencia previa (consciente ou inconsciente), pero non é o mesmo que unha repetición. <<Penso que a arte consiste nun reciclado de material para reciclar emocións. No meu caso, sírvome das lembranzas dos outros para facer os meus propios recordos, e crear a partir deles>>.

Maite crea por medio de todo tipo de material que a inspire, desde o máis abstracto (a música) ata o máis físico (recortes de periódicos, bordados, fotogafía…). Co paso do tempo foi adquirindo a súa propia marca, a base de cores harmónicas, figuras xeométricas recortadas ó azar (en moitas ocasións rachadas) ou os retratos, recortes das antigas fotonovelas que rescata do Rastro de Madrid. É xusto alí o lugar onde Maite conforma o seu traballo como e cando quere. <<Non teño hora, non podo tela, porque para min esas ganas de facer non as escolle un, veñen, e son para min momentos de absoluta intimidade. Todo o meu traballo é persoal, unha paixón, aínda que resulte dura>>.

Maite OrtegaÁs inxustizas do negocio da arte que todo artista ten que soportar, súmanselle, ás inxustizas que veñen polo mero feito de ser muller. <<Esta sociedade é extraordinariamente machista, un fenómeno anacrónico. Non se pode entender como no século XXI as mulleres temos que aguantar a desigualdade que nos vemos obrigadas a aguantar, e en todos os ámbitos, mesmo no artístico. É un mundo de e para os homes. A muller está infravalorada e se lle seguen asinando os estilos ñoños, romanticones. Rapidamente te converten nunha categoría. Non te ven como artista, senón como muller>>. Como proxecto feminista, falamos de Protección Vegetal, unha serie de collages nos que as mulleres aparecían protexidas por bordados vexetais. En relación a este, Maite realizou Protección animal, semellante ó anterior, coa diferenza de que esta vez eran nenos sobre os que bordaba figuras zoomórficas. Este detalle vén dunha remota tradición pola que as nais bordaban animais nas chaquetas dos nenos, a modo de amuletos para protexelos.

O traballo de Maite é pois ecléctico, tanto en formato como en contido. De cara ao futuro, ten en mente un proxecto en Valencia, combinando a fotografía bordada e o collage. Nunca deixa de traballar, de viaxar, de encherse de experiencias… por iso é complicado preguntarlle por un momento especial, unha cidade, unha persoa, un instante… <<Un lugar e un momento, cando visitei o Señorío de Bertiz (Navarra), sen palabras… Unha persoa, tería que dicir dúas: miña avoa e, por suposto, miña nai… É miña nai quen me apoia incondicionalmente, quen está sempre ó meu lado, e literalmente, aquí está>>. E o seguirá estando, pois Maite Ortega seguirá facendo camiño ó andar, e será un camiño máxico…

TEXTO: María Rodríguez Carballo

FOTO: Andrea B. Freije

 

Por favor seguenos e comparte:

O traballo de ser muller

CARTEL O TRABALLO DE SERNa actualidade, as mulleres seguimos cargando con moitos estereotipos tradicionais ligados ao xénero. Se nos paramos a pensar só un momento na situación laboral de moitas delas, poderiamos pensar que estes estereotipos foron derivados a prol dunha igualdade vixente a través de diferente normativa. Mais achegándonos á realidade laboral resulta demasiado obvio que ese espellismo de igualdade apenas se achega ao que é certo.

Empezando polo ámbito académico, a maior parte do alumnado universitario está formado por mulleres, mais estamos a ver que apenas hai representación feminina nos cargos máis directivos. É dicir, somos as máis preparadas academicamente pero iso non se reflicte nos postos de traballo. Seguindo con este punto, malia que unha muller e un home desempeñen o mesmo posto, a remuneración que percibimos as mulleres segue a ser inferior á parte masculina. Ademais, a conciliación laboral e familiar non pode ser a costa do salario e da carreira profesional das mulleres. Trátase de exemplos paradigmáticos contra os que se intenta loitar diariamente co fin de ter ou optar por un posto de traballo digno independentemente do xénero. Xa tivemos que cargar con moitos estereotipos laborais ata o momento, e moitas loitas para chegar a onde estamos hoxe.

Neste senso, a perspectiva de xénero é fundamental para propiciar unha igualdade real neste longo camiño a percorrer. A implicación política a través de compromisos e actuacións ten que ir máis alá do ámbito legal, xa que este tipo de medidas xa están implantadas, mais o verdadeiro problema consiste en que non se levan a cabo.

Así, continuando coas actividades do Mes de Xénero en Aire centro de Arte, este sábado teremos unha mesa redonda con catro mulleres que desempeñan postos no ámbito da cultura. Aproveitando a ocasión, falaremos das problemáticas actuais no ámbito laboral e como inflúe o feito de ser muller dende que empezaron a súa traxectoria.

Monse Vilar
Monse Vilar

Monse Vilar. Muller, Feminista, activista e, desde hai 5 anos, nai. Desde aquí nacen e crecen os seus principios de igualdade. Licenciada en Historia pola Universidade de Santiago de Compostela e D.E.A no programa de doutoramento “Identitat, Subjectivitat e Génere” no Institut Universitari d´Estudis de la Dona de la Universidade de Valencia. Desde hai máis de 20 anos forma parte de diferentes grupos e asociacións feministas nos que o proceso de autoformación e formación en materia de xénero foise consolidando. Traballa como Consultora e formadora experta en Xénero e Igualdade de Oportunidades.

Neves Seara
Neves Seara

Neves Seara. Licenciada en Belas Artes, especializada en escenografía. Máster en museografía. Cursos de doutorado e DEA en Historia da Arte Contemporánea. 14 anos expoñendo a nivel internacional: A Habana, Helsinki, Londres, Atenas, ademais de en numerosos lugares de España… Actualmente traballa como artista para a Galería Dosmilvacas (Ponferrada). Ademais de obra plástica, realiza performances en diversos museos e institucións para diferentes eventos culturais como o Festival Nacional Miradas de Mujer. Foi seleccionada no Premio Novos Valores 2004 e premiada no Certame de Artes Plásticas da Deputación de Ourense en 2013. En 2016 recibe o Premio de Intervención da Zona C, Santiago de Compostela, e é seleccionada no Certame de Arte do Auditorio de Galicia. Dirixe a escola e galería de arte Aire centro de Arte, onde imparte obradoiros e clases de Arte, creatividade e performances. Desde alí coordina as exposicións, os talleres con outros docentes colaboradores e a edición do Fanzine Aire, revista sobre arte e pensamento onde se reflicten todas as actividades do centro.

Vicky Estévez
Vicky Estévez

Vicky Estévez González. Muller feminista, socia fundadora e presidenta do Colectivo Feminista de Pontevedra, actriz, directora de teatro, cofundadora da compañía 105Besos teatro, animación á lectura e sexualidade na escola de ocio Aika en Pontevedra e Vigo. Activista feminista e animalista. Performer feminista.

Visi López del Riego
Visi López del Riego

Visi López del Riego. Licenciada en Dereito pola Universidade de Oviedo. Completou os seus estudos xurídicos cos cursos de doutorado na rama de Dereito Privado na mesma facultade, obtendo, posteriormente, o título na Escuela de Práctica Jurídica do Principado de Asturias. Na actualidade é avogada nos Colegios de Abogados de Oviedo e Santiago de Compostela. Ademais é Especialista Universitaria polo Instituto de Dereito Industrial (Universidade de Santiago de Compostela) en Dereitos de Autor, Marcas, Propiedade Intelectual e Industrial. A día do hoxe, compaxina o exercicio libre da avogacía coa participación en obradoiros, charlas, seminarios, redacción de artigos e reseñas legais e actividades de formación xurídica sobre temas artísticos, culturais, sociais e de consumo.

TEXTO: Alba Lojo

Por favor seguenos e comparte: